Η εκπαιδευτικός Βίκυ Καπερώνη εξηγεί πώς η συμπεριληπτική εκπαίδευση ενισχύει την αυτοπεποίθηση και προσφέρει ίσες ευκαιρίες σε κάθε μαθητή, ενώ ταυτόχρονα εμπνέει εκπαιδευτικούς και γονείς να προσεγγίσουν τη μάθηση διαφορετικά.
Η Βίκυ Καπερώνη είναι εκπαιδευτικός Αγγλικής γλώσσας με εξειδίκευση στις μαθησιακές δυσκολίες και στη συμπεριληπτική εκπαίδευση, υποψήφια Διδάκτωρ στο University of Delaware των ΗΠΑ. Ιδρύτρια του Teaching Brightly, προωθεί την πολυαισθητηριακή και συμπεριληπτική μάθηση μέσω της Teaching Brightly Method, βασισμένη σε επιστημονικά τεκμηριωμένες αρχές, όπως η δομημένη διδασκαλία της γλώσσας και οι αρχές του Universal Design for Learning (UDL). Είναι επίσης συγγραφέας εκπαιδευτικών βιβλίων, όπως οι σειρές Lexi & Finn και Grammie & Max, που υποστηρίζουν μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες. Ως μεντόρισσα στο WHEN, υποστηρίζει γυναίκες στην επαγγελματική τους εξέλιξη, ενώ έχει λάβει διεθνείς διακρίσεις, όπως το Global Teacher Award και το βραβείο Best Teacher in Special Education.
Η δυσλεξία εξακολουθεί να παρεξηγείται από γονείς και εκπαιδευτικούς. Ποιες είναι οι μεγαλύτερες παρανοήσεις γύρω από τη δυσλεξία και τι θα έπρεπε να γνωρίζουμε πραγματικά γι’ αυτήν;
Πράγματι, η δυσλεξία παραμένει μια από τις πιο παρεξηγημένες μαθησιακές δυσκολίες. Μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις είναι ότι πρόκειται για ένδειξη χαμηλής νοημοσύνης ή έλλειψης προσπάθειας. Στην πραγματικότητα, η δυσλεξία είναι μια νευροαναπτυξιακή διαφοροποίηση που σχετίζεται κυρίως με τον τρόπο που ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τη γλώσσα και ιδιαίτερα τους ήχους της. Σήμερα γνωρίζουμε ότι ένα σημαντικό ποσοστό μαθητών παρουσιάζει κάποια μορφή μαθησιακής δυσκολίας, με τη δυσλεξία να αποτελεί μία από τις πιο συχνές. Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν κάθε τάξη περιλαμβάνει παιδιά με διαφορετικούς τρόπους μάθησης. Η επιστημονική κοινότητα τονίζει ότι τα παιδιά με δυσλεξία μπορούν να μάθουν αποτελεσματικά όταν η διδασκαλία βασίζεται σε δομημένες, πολυαισθητηριακές και ρητές προσεγγίσεις στη γλώσσα, οι οποίες ενεργοποιούν περισσότερες από μία αισθήσεις κατά τη μαθησιακή διαδικασία.
Ως εκπαιδευτικός αλλά και μητέρα δύο παιδιών με δυσλεξία, πώς έχει επηρεάσει η προσωπική σας εμπειρία τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζετε τη μάθηση και τη διδασκαλία;
Η προσωπική μου εμπειρία υπήρξε καθοριστική. Ως μητέρα δύο παιδιών με δυσλεξία, βρέθηκα πολύ νωρίς αντιμέτωπη με τις δυσκολίες αλλά και τις δυνατότητες που έχουν αυτά τα παιδιά. Αυτό με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι το ζήτημα δεν είναι αν ένα παιδί μπορεί να μάθει, αλλά πώς του δίνεται η ευκαιρία να μάθει. Η εμπειρία αυτή με οδήγησε να εμβαθύνω επιστημονικά στο πεδίο της ειδικής αγωγής και να αναπτύξω εκπαιδευτικές πρακτικές που δίνουν έμφαση στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, στη διαφοροποιημένη διδασκαλία και στη δημιουργία ενός ασφαλούς μαθησιακού περιβάλλοντος. Όταν ένα παιδί νιώσει ότι το καταλαβαίνουν και ότι μπορεί να πετύχει, η σχέση του με τη μάθηση αλλάζει ριζικά.
Όταν ένα παιδί νιώσει ότι το καταλαβαίνουν και ότι μπορεί να πετύχει, η σχέση του με τη μάθηση αλλάζει ριζικά.
Έχετε αναπτύξει μια πολυαισθητηριακή και συμπεριληπτική μέθοδο διδασκαλίας. Τι την κάνει διαφορετική και πώς μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση των παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες με τα παρόντα επιστημονικά δεδομένα;
Η μέθοδος που εφαρμόζω βασίζεται σε αρχές της σύγχρονης έρευνας για τη μάθηση, όπως η πολυαισθητηριακή διδασκαλία, η δομημένη προσέγγιση στη γλώσσα και οι αρχές του Universal Design for Learning (UDL). Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η μάθηση δεν περιορίζεται μόνο στην ακρόαση ή στην ανάγνωση, αλλά συνδυάζει κίνηση, εικόνα, αφή, ήχο και δημιουργικές δραστηριότητες. Έτσι ενεργοποιούνται περισσότερα νευρωνικά δίκτυα και οι πληροφορίες γίνονται πιο εύκολα προσβάσιμες για μαθητές με διαφορετικά μαθησιακά προφίλ. Παράλληλα, η προσέγγιση αυτή δίνει μεγάλη σημασία στη συναισθηματική διάσταση της μάθησης. Πολλά παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες έχουν βιώσει αποτυχία ή σύγκριση. Όταν όμως η διδασκαλία είναι σχεδιασμένη ώστε να επιτρέπει μικρές επιτυχίες και ενεργή συμμετοχή, τα παιδιά αρχίζουν να βλέπουν τον εαυτό τους ως ικανούς μαθητές. Και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο για την εξέλιξή τους. Με βάση αυτή τη μέθοδο δημιουργήθηκαν και τα βιβλία μου που εκδόθηκαν από τον εκδοτικό μου οίκο Brightales Books. Το πρώτο, Lexi & Finn, είναι βιβλίο εκμάθησης της αλφαβήτας και βοηθάει τα παιδιά που έχουν φωνολογικά ελλείμματα λόγω της δυσλεξίας να μάθουν αποτελεσματικά να διαβάζουν Αγγλικά. Το δεύτερο, Grammie & Max, είναι βιβλίο γραμματικής και παραγωγής λόγου, υποψήφιο να συμπεριληφθεί στις 100 εκπαιδευτικές καινοτομίες για το 2025 από τον οργανισμό HundrED. Είναι τα μοναδικά dyslexia-friendly βιβλία για εκμάθηση Αγγλικών ως ξένης γλώσσας στην Ελλάδα.
Πώς μπορεί το σημερινό σχολείο να γίνει πραγματικά συμπεριληπτικό για μαθητές με δυσλεξία και ποιες αλλαγές θεωρείτε πιο αναγκαίες στο εκπαιδευτικό σύστημα;
Η συμπερίληψη δεν αφορά μόνο την παρουσία των μαθητών με δυσκολίες στην ίδια τάξη, αλλά κυρίως το αν το σχολείο είναι σχεδιασμένο για τη μαθησιακή ποικιλομορφία. Για να γίνει αυτό πραγματικότητα χρειάζονται τρεις βασικές αλλαγές. Πρώτον, συστηματική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στις μαθησιακές δυσκολίες και στις σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις. Δεύτερον, ευέλικτες μορφές αξιολόγησης, ώστε οι μαθητές να μπορούν να δείξουν τις γνώσεις τους με διαφορετικούς τρόπους. Τρίτον, έγκαιρη αναγνώριση και υποστήριξη των μαθητών που παρουσιάζουν δυσκολίες, ώστε να αποφεύγεται η συσσώρευση απογοήτευσης και χαμηλής αυτοεκτίμησης.
Ένα πραγματικά συμπεριληπτικό σχολείο δεν προσαρμόζει απλώς το παιδί στο σύστημα. Προσαρμόζει το σύστημα ώστε να χωρά όλα τα παιδιά. Αυτό είναι το όραμα και ο σκοπός της ζωής μου προσωπικά.
