Τι συμβαίνει όταν ένα βιομηχανικό κτίριο παύει να εξυπηρετεί τον αρχικό του σκοπό; Πολύ συχνά, η απάντηση είναι γνώριμη: εγκατάλειψη, κλειστά ανοίγματα, ένα κέλυφος που μένει πίσω ενώ η πόλη συνεχίζει να αλλάζει γύρω του. Στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, όμως, το ιστορικό κτίριο της Π.Α.Ε.Γ.Α.Ε. (Προνομιούχος Ανώνυμος Εταιρεία Γενικών Αποθηκών Ελλάδος) ακολουθεί διαφορετική πορεία. Το Floating Grid, το έργο αποκατάστασης και επανάχρησής του από το αρχιτεκτονικό γραφείο Deda & Architects, του δίνει έναν νέο ρόλο στο σύγχρονο αστικό τοπίο.
Κατασκευασμένο την περίοδο 1927–1928 και με επιφάνεια περίπου 15.000 τ.μ., το πρώην κτίριο αποθηκών αποκτά νέα λειτουργική ταυτότητα ως σύγχρονο κτίριο γραφείων με χώρους εστίασης. Η πρόταση συνδυάζει στατική ενίσχυση, λειτουργική αναδιοργάνωση και ενεργειακή αναβάθμιση, διατηρώντας παράλληλα τα βασικά στοιχεία του βιομηχανικού χαρακτήρα του.
Αυτή ακριβώς είναι και η ουσία της επανάχρησης. Αντί ένα κτίριο με ιστορία να αντικατασταθεί, παραμένει ενεργό μέσα στην πόλη, προσαρμοσμένο στις σημερινές ανάγκες. Στην περίπτωση της Π.Α.Ε.Γ.Α.Ε., η βιομηχανική μνήμη του λιμανιού συνδέεται με μια νέα καθημερινότητα εργασίας, εστίασης και δημόσιας ζωής.
Το τετραώροφο κτίριο οργανώνεται σε δύο όγκους και τέσσερα στατικώς ανεξάρτητα τμήματα, τα οποία συνδέονται μέσω κεντρικής εσωτερικής στοάς και περασμάτων-γεφυρών. Η επέμβαση διατηρεί τον ρυθμό και τον κάναβο των όψεων, ενώ η διεύρυνση των ανοιγμάτων και ο επαναλαμβανόμενος τύπος κουφώματος δίνουν στο σύνολο μεγαλύτερη συνοχή.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη σχέση του κτιρίου με τον δημόσιο χώρο. Ένα ξύλινο κατάστρωμα μεταβαλλόμενου πλάτους, σε συνδυασμό με τη φύτευση, οργανώνει τις κινήσεις και τις στάσεις γύρω από το κτίριο, ενώ μεταλλικά στέγαστρα στο ισόγειο και στο δώμα δημιουργούν σκιασμένους χώρους συνάντησης με θέα στη θάλασσα και την πόλη.
Η βιωσιμότητα ενσωματώνεται στον ίδιο τον σχεδιασμό, με παρεμβάσεις για φυσικό φωτισμό, αερισμό, θερμική άνεση και περιορισμό της υπερθέρμανσης. Φωτοβολταϊκά πετάσματα, περσίδες αλουμινίου, υαλοπίνακες χαμηλού ηλιακού συντελεστή και ανοιγόμενα στοιχεία οροφής συνέβαλαν στην πιστοποίηση LEED Gold.
Για τη Μαρία Δέδα, ιδρύτρια του γραφείου Deda & Architects, η αξία του έργου ξεπερνά την ίδια την αποκατάσταση. «Πρόκειται για ένα έργο με ιδιαίτερη σημασία για εμάς, όχι μόνο λόγω της κλίμακας και της σύνθετης διαδικασίας υλοποίησής του, αλλά και λόγω της σχέσης του με την ίδια την πόλη στην οποία το γραφείο μας ιδρύθηκε», σημειώνει. «Το κτίριο αποτελεί μέρος της σταδιακής μεταμόρφωσης του λιμανιού της Θεσσαλονίκης, μιας πρώην βιομηχανικής ζώνης που επαναπροσδιορίζεται και αποκτά ξανά ενεργό ρόλο στη ζωή της πόλης». Και ίσως η πιο χαρακτηριστική εικόνα αυτής της μετάβασης να είναι, όπως λέει η ίδια, «να βλέπεις το κτίριο να σε υποδέχεται ξανά, ανανεωμένο. Ένα γνώριμο κομμάτι της πόλης, που μέσα από την επανάχρησή του αποκτά μια νέα ζωή και έναν νέο ρόλο στο σύγχρονο αστικό τοπίο».
